Bölüm Bilgileri

İnşaat mühendisliği nedir?
İnşaat mühendisliği, sanayi devrimi ile birlikte ortaya çıkmış ve askeri ihtiyaçları karşılayan mühendislikten ayrılarak sivil yaşamın hareket ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak üzere olgunlaşmış temel bir mühendislik alanıdır. Bugün gelinen noktada inşaat mühendisliği, uygarlık mühendisliğidir. Uygarlık veya bir başka ifade ile sivil yaşam, bir arada yaşamayı seçmiş bireylerin birlikte uyum, etkileşim ve karşılıklı yarar içerisinde üretim gerçekleştirebilecek bir toplululuk oluşturacak şekilde yaşamayı başarabildikleri sağlıklı sosyal duruma verilen isimdir. İnşaat mühendisi, uygar bir topluluk oluşturan bireylerin bir arada yaşamlarının gerektirdiği ihtiyaçları, istekleri, faaliyetleri ve etkileşimleri için gereken yapıların ve tabiatla uyumlu coğrafi düzenlemelerin, bireylere ve topluma, çevresel şartlara ve kullanım koşullarının yarattığı zorlayıcı etkilere karşı durarak hizmet sunacak şekilde, bilimsel yeterlilikler, ekonomik öngörüler ve estetik bir bakış açısı altında planlanmasını, tasarımını, inşasını ve bakımını gerçekleştirir.

Uygarlıkların yapısal ihtiyaçları ve inşaat mühendisliği
İnsanların, temel gereksinimleri arasında yer alan barınma, sağlıklı, güvenli ve mutlu bir yaşam sürme ve hareket etme ihtiyaçlarını giderebilecekleri ve uygar toplum içerisinde sosyal yaşantılarının gerektirdiği bir dizi faaliyetlerini gerçekleştirebilecekleri yapılara ihtiyaçları bulunmaktadır. İnşaat mühendisliği eserleri, uygar toplumun var olduğu coğrafya içerisinde yer alan birçok coğrafi konumda, ihtiyaç duyulan geniş kapsamlı faaliyetler için gereken yapılardan, bu coğrafya içerisinde yer alan farklı konumlar arasında hareket etmek için gereken yapılara, yaşam için gerekli su, yiyecek ve kaliteli hava sağlanabilmesi ve gerektiğinde depolanabilmesi için gereken yapılardan, toplumsal yaşam faaliyetlerinin sürdürülebilmesi ve üretilebilmesi için gereken enerjinin sağlandığı ve bu enerjiyi ihtiyaç noktalarına ulaştıran yapılara kadar çok farklı niteliklerde yapıları içerir.

İnşaat mühendisi ne yapar?
Yapısal unsurlar, hayata geçirildikleri andan itibaren tabiatın ve kullanıcılarının yarattığı kuvvet etkilerine ve zaman içerisinde gerçekleşen çevresel aşınma etkilerine maruz kalırlar. Bir inşaat mühendisi öncelikle bu kuvvet ve aşınma etkilerini tahmin eder. Bu tahmini yaparken, zaman içerisinde değişim gösterebilen kullanım yoğunluklarını ve çevresel şartları da tahmin etmek zorundadır. Tahminler, bilimsel yöntemler ile bir değişkene dair toplanan verilerin istatistik ilkeleri ile değerlendirilmeleri sonucu ilgili değişkenin olası değerlerine göre yapılır. Bu esnada inşaat mühendisi, yapılarını inşa etmek üzere kullandığı zeminin ve malzemelerin zaman içerisinde değişkenlik gösterebilecek fiziksel özelliklerinin muhtemel değerlerini de istatistiki olarak çözümleyerek, yapıya ait unsurlara geometrik formlarını, ekonomik olanaklar kapsamında en verimli şekilde kazandırır. Tasarladığı yapılar, üzerlerine etki edecek kuvvetlere ve aşınmalara gereken direnci gösterirken kullanıcılarına da en iyi hizmeti vermelidir. 

Bir inşaat mühendisi:

  • Barınma, eğitim, tedavi, üretim, yönetim, hukuk, kültür, spor, eğlence, ticaret, depo, bakım ve onarım gibi sivil ihtiyaç ve faaliyetler için gerekli her türde, yer altında, yer üstünde ve su içerisinde yer alan binaları ve korunaklı hacim oluşturan yapıları…
  • Sabit halde olan bu yapılar ve bu yapıları barındıran bölgeler arasında hareketliliği sağlayan karayollarını, demiryollarını, köprüleri, tünelleri ve viyadükleri…
  • Toplu taşıma ve toplu eşya taşıma için harekete başlangıç ve depolama noktalarını oluşturan havalimanlarını, tren istasyonlarını, karayolu terminallerini ve limanları…
  • Toplumsal faaliyetler için gereken enerjiyi üreten barajları, termik santralleri, nükleer santralleri, güneş ve rüzgâr enerjisi santrallerini…
  • Üretilen enerjiyi taşıyan elektrik hatlarını ve çıkarılan enerjiyi taşıyan petrol boru hatlarını…
  • Yaşam ve temizlik için gereken içme suyu ve kullanma suyu hatlarını, yağmur suyu ve atık su altyapılarını ve arıtma tesislerini…
  • Korunma amacıyla iklimsel su ve heyelan etkilerine karşı istinat ve ıslah yapılarını…
  • Savunma amacıyla karakol, karargâh, hangar, sınır yapıları ve askeri tesisleri…
  • Ürünleri ve tüketim malzemelerini süreli olarak tutabilmek için gerekli ambar ve depoları…
  • Yerleşilen bölgelerin, yağışlar, taşkınlar, toprak kaymaları, çığ düşmeleri altında güvende kalabilmeleri veya tercih edilmeleri için gereken coğrafi çalışmaları, düzenlemeleri ve yapıları…
  • Her türlü yapının inşası, inşaatları süresince ve sonrasında gerek duyulan tespitleri, bilimsel ölçümleri, numune temini ve laboratuvar tetkiklerini…

… gerçekleştirilen projenin ihtiyaçları kapsamında bilimsel olarak değerlendirir, tasarlar, projelendirir, proje uygulama adımlarını sıralar, projeyi uygular ve sonuçlarını gözler.

İnşaat mühendisliğinin uzmanlık alanları, mesleki paydaşları ve bilimsel temelleri
İnşaat mühendisliğinin kapsamına giren konuların çeşitliliği ve derinliği, bu konuların birbiri ile etkileşim içerisinde olan uzmanlık alanları kapsamında irdelenebilir. Bu uzmanlık alanları yapı mühendisliği, yapı işletmesi, geoteknik mühendisliği, ulaştırma mühendisliği ve hidrolik mühendisliği anabaşlıkları kapsamında anabilim dallarını oluştururlar. Her bir anabilimdalı, ilgili inşaat mühendisliği bölümünün araştırma ve uygulama faaliyetlerini yoğunlaştırdığı konular kapsamında alt dallara ayrılabilir.

İnşaat mühendisliği, mimarlık ve şehir-bölge planlama ile yakın bir etkileşim ve çalışma ilişkisi içerisinde olup günümüzde, artan çevresel hassasiyetler, inşaat ürünlerinde gerek duyulan üretim kalitesi ve sürdürülebilirlik ilkeleri ile çevre mühendisliği, maden mühendisliği, kimya mühendisliği, makina mühendisliği, endüstri mühendisliği ve elektronik mühendisliği ile de yakın ilişki içerisindedir.

Bilimsel temelleri itibariyle klasik mekanik ve matematiğin bütün unsurlarından faydalanan inşaat mühendisliği, gelişen inşaat malzemeleri, artan enerji verimliliği, sürdürülebilirlik anlayışları ve elektronik donanımlar ile desteklenerek gelişen inşaat yapıları ile termodinamik, moleküler kimya, haberleşme ve sinyal işleme, kontrol ve otomasyon gibi bilimsel alanlardan destek almaktadır.

İnşaat mühendisliği, artan toplumsal ihtiyaçlar ve hızlanan hayat akışı içerisinde uygarlığın, gereksinim duyduğu çeşitli yapısal ihtiyaçlarına sürekli olarak çözümler üretmesi beklenen temel mühendislik alanıdır.

Yazar: Yrd. Doç. Dr. Niyazi Özgür Bezgin

6 Kasım 1981 tarihinde 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu uyarınca Üniversiteler yeniden yapılanırken mühendislik eğitimi veren bölümler “Mühendislik Fakültesi” adı altında toplanmıştır. İstanbul Üniversitesi’nde Kimya Fakültesi ve Yer Bilimleri Fakültesi birleştirilerek Mühendislik Fakültesi haline getirilmiştir.

Kimya, Kimya Mühendisliği, Jeoloji Mühendisliği ve Jeofizik Mühendisliği Bölümleri ile kurulan Mühendislik Fakültesi’nde 1988 yılında Elektronik Mühendisliği Bölümü, 1989 yılında Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği ve Çevre Mühendisliği Bölümleri; 1991 yılında Maden Mühendisliği, Metalurji Mühendisliği, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Elektrik Mühendisliği ve İnşaat Mühendisliği Bölümleri kurulmuştur.

İnşaat Mühendisliği Bölümü 1992-1993 öğretim yılında lisans seviyesinde örgün ve ikinci öğretim, lisansüstü seviyesinde yüksek lisans ve doktora programları ile eğitim-öğretim faaliyetlerine başlamıştır. 1998 yılında alınan bir kararla lisans düzeyindeki ikinci öğretime son verilmiştir. 2012-2013 öğretim yılından itibaren %30 İngilizce eğitim yapılmaktadır.

Bölümümüz 5 Profesör, 10 Doçent, 8 Yardımcı Doçent ve 16 Araştırma Görevlisi ile eğitim-öğretim faaliyetlerine devam etmektedir.

İnşaat Mühendisliği Bölümü altında aşağıdaki dört ana laboratuvar bulunmaktadır. Bu laboratuvarlar kendi alanlarındaki hemen hemen bütün deney alet ve setlerine sahiptirler. Bu modern ve kapsamlı laboratuvarlar her türlü bilimsel çalışmalara, araştırma ve projere hizmet vermektedirler. Bunun dışında laboratuvarlar, İstanbul Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi vasıtasıyla piyasadan gelen rapor, etüd vs. taleplerini de karşılamaktadır.

Hidrolik Laboratuvarı

Ulaştırma Mühendisliği Laboratuvarı

Yapı ve Malzeme Laboratuvarı

Zemin Mekaniği Laboratuvarı

Bölüm kapsamında Bilgisayarlı Eğitim ve Proje Uygulamaları Birimi yer almaktadır. Bu laboratuvar bilgisayar kullanımı gerektiren dersler ve projelerde hizmet vermektedir.

Bilgisayarlı Eğitim ve Proje Uygulamaları Birimi

İnşaat Mühendisliği Lisans Öğretimi, İÜ Mühendislik Fakültesi Lisans Öğretim ve Sınav Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktadır. Ders planındaki dersler Teori (T), Uygulama (U) ve Laboratuvar (L)’dan oluşmaktadır. Bunun yanı sıra eğitim ve öğretimde proje, pratik çalışmalar, arazi üzerinde uygulamalar, seminerler ve bitirme ödevinin de önemli bir yeri bulunmaktadır. Dersler zorunlu, seçmeli ve sosyal dersler olarak üç grupta toplanmaktadır.

Zorunlu dersler öğrencinin almak ve başarmak mecburiyetinde bulunduğu derslerdir. İlk yarıyıldan son yarıyıla doğru mesleki dersler sayıca artmakta olup, burada öğrencinin branşı ile ilgili temel formasyonu kazanması amaçlanmaktadır. Seçmeli dersler öğrencinin İnşaat Mühendisliği’nin belli alanlarına yönelebilmesini ve uzmanlaşmasını sağlamak üzere almak ve başarmak zorunda olduğu derslerdir. Öğrencinin bu dersleri seçerken mesleki formasyonunu tamamlayan ve geliştiren dersleri alması, ilgi alanını ve mesleki kültürünü arttırması açısından önemlidir. Öğrenci seçmeli derslerden yeterli krediyi tamamlayacak kadarını almak zorundadır. Laboratuvar çalışması içeren derslerde İnşaat Mühendisliğinde yer edinen deneyler öğrenciye tanıtılmakta ve deney sonuçlarının ilgili teorilerle bağdaştırılması ve malzeme davranışlarının anlaşılması daha kolay olmaktadır.

Öğrencinin öğrenimi boyunca aldığı derslerin kredileri toplamının minimum 161,0 olması gerekir. Bunun yanında, toplam kredi içinde, zorunlu derslerin toplam kredilerinin 134,0 ve seçmeli derslerin toplam kredilerinin 27,0 olması şartı da sağlanmalıdır.

Öğrencilerin seçmeli derslerini belirlerken ilgi duydukları İnşaat Mühendisliği konularına yakın dersler seçmeleri tavsiye olunmaktadır. Bilindiği üzere İnşaat Mühendisliği çeşitli anabilim dallarını kapsamakta olup, Bölümümüzde; Yapı, Geoteknik, Ulaştırma ve Hidrolik Anabilim Dalları bulunmaktadır. Öğrencilerin, tez çalışmalarında ve ileride meslek hayatlarında uzmanlaşmak istedikleri anabilim dallarına ait dersleri seçebilmeleri için seçmeli ders grupları hazırlanmıştır. Her grubun içeriği belirli bir anabilim dalının dersleri ile yoğunlaştırılırken farklı anabilim dalları ile ortak çalışma metotları içeren derslerle de takviye edilmiştir. Öğrencilerin ilgi duydukları anabilim dalını belirleyerek bu anabilim dalına ait seçmeli ders grubunda bulunan seçmeli dersleri almaları uygun olacaktır.

Öğrenciler ilk dört yarıyıl tamamen zorunlu dersleri alırken beşinci yarıyıldan itibaren seçmeli dersleri almaya hak kazanırlar. Seçmeli ders seçme hakkı beşinci ve altıncı yarıyıllar için birer ders, yedinci yarıyıl için üç ders ve sekizinci yarıyıl için dört ders olarak belirlenmiştir. Eğer öğrencinin Ağırlıklı Genel Not Ortalaması (AGNO) ve Kümülatif Ağırlıklı Genel Not Ortalaması (KAGNO), İnşaat Mühendisliği Bölümü tarafından belirlenen ve ilan edilen not ortalamasından yüksek ise öğrenci bir üst dönemden de seçmeli ders almaya hak kazanır.